Intraday markt

Op de day-ahead markt plan je een dag vooruit. Je schat in hoeveel stroom je morgen nodig hebt of levert, en de prijs voor elk kwartier ligt vast nog vóór de dag begint.

Maar plannen en werkelijkheid lopen niet altijd gelijk. De zon schijnt harder dan voorspeld. Het waait ineens minder. Een grote centrale valt plotseling uit. De intradaymarkt is er voor precies die momenten. Hier koop en verkoop je stroom op dezelfde dag als de levering, doorlopend tot vlak voor het moment zelf.

Partijen gebruiken de intradaymarkt om bij te sturen als de werkelijkheid afwijkt van hun plannen. Maar steeds meer partijen zetten er ook bewust flexibel vermogen op in. Denk aan bedrijven met grote batterijen, slimme laadpalen of installaties die hun verbruik kunnen verschuiven. Zij zijn niet aan het corrigeren. Ze spelen actief in op prijsverschillen die door de dag heen ontstaan.

Op de day-ahead markt geldt één prijs voor iedereen per kwartier. Op de intradaymarkt werkt dat anders. Het is geen veiling, maar een platform waarop kopers en verkopers elkaar vinden. Je betaalt precies wat jij of je tegenpartij heeft geboden op het moment van de deal. Prijzen bewegen doorlopend mee met vraag en aanbod van dat moment.

Dat maakt de intradaymarkt interessant voor batterijen en andere flexibele assets. Op de day-ahead markt liggen alle prijzen al vast vóór de dag begint. Op de intradaymarkt bewegen prijzen mee met wat er werkelijk gebeurt. Een onverwachte piek in zonproductie, een plotselinge stijging van de vraag: dat zie je direct terug in de prijs. Een batterij die daar slim op inspeelt, koopt stroom op het diepste punt van de dag en levert terug op het hoogste.

De intradaymarkt speelt een steeds grotere rol in de energietransitie. Zon en wind zijn van nature wisselvallig. Een wolk trekt over, de wind draait. Dat merk je niet op de day-ahead markt, waar prognoses van een dag eerder al vaststaan. Op de intradaymarkt kunnen partijen daar wél op bijsturen. Zo blijft het net in balans met minder verspilling, zonder dat je meteen een kolencentrale hoeft op te starten.

Hoeveel er op het spel staat, laten de cijfers zien. Volgens Energieopwek ging in 2024 ruim 3 terawattuur aan duurzame stroom verloren door het afschakelen van windmolens en zonnepanelen, drie keer zoveel als het jaar ervoor. Als al die overschotten bewaard hadden kunnen worden, had dat 250 miljoen kubieke meter aardgas bespaard.

Sommige thuisbatterijen, zoals de Zonneplan Nexus, kunnen jou als 'gewoon huishouden' verbinden met onder andere de intradaymarkt. Dit werkt in combinatie met een Zonneplan Energie. Wanneer de stroomprijzen laag zijn, bijvoorbeeld tijdens daluren, laadt de batterij zich op. En tijdens piekuren, wanneer de stroomprijzen hoger zijn, kan de opgeslagen energie worden verkocht. Hoe meer duurzame energie er op het net komt, hoe vaker prijzen scherp bewegen door de dag heen. En hoe vaker je batterij op het juiste moment actief is: goedkope groene stroom opslaan, en terugleveren als anderen het nodig hebben.

Naast de intradaymarkt zijn er verschillende andere energiemarkten, zoals de day-ahead. Daarnaast kan een partij ook stroom afrekenen tegen de onbalansprijs. Ook zijn er langetermijnmarkten.