Energie

Is een dynamisch energiecontract verstandig met zonnepanelen?

4 min lezen.
Frank Breukelman
Frank Breukelman
14 maart 2024

Met de opkomst van dynamische energiecontracten ontstaan er ook vragen. Eén van de meestgestelde is of dit type energiecontract ook geschikt is voor huishoudens met zonnepanelen. Velen twijfelen daaraan: met een dynamisch contract neem je immers niet alleen stroom af tegen uurprijzen, maar lever je eveneens terug tegen diezelfde uurprijzen. En juist op zonnige middagen zijn deze uurprijzen vaak het laagst, waardoor de aanname al gauw is dat je je gemiddeld genomen meer betaalt voor stroom die je ‘s ochtends en ‘s avonds afneemt dan dat je ontvangt voor je teruggeleverde zonnestroom in de middaguren. In dit artikel onderzoeken we aan de hand van drie scenario’s in hoeverre dat ook echt zo is.

Let op: in dit artikel rekenen we met tarieven uit 2023. Anno 2024 hanteren steeds meer aanbieders van traditionele energiecontracten zogeheten ‘terugleverheffingen’ of andere beperkende maatregelen voor klanten met zonnepanelen. Dat maakt de keuze voor een dynamisch energiecontract – zoals Zonneplan Energie – nog aantrekkelijker. Aan de impact van terugleverheffingen hebben we een ander artikel gewijd.

Dit artikel in één minuut

Een dynamisch energiecontract is de beste keuze voor zonnepaneleneigenaren die meer verbruiken dan dat ze opwekken.
Hoe groter het verschil tussen verbruikte en opgewekte stroom, hoe groter het voordeel van een dynamisch energiecontract.

Een dynamisch energiecontract is de beste keuze voor zonnepaneleneigenaren met een oost-westopstelling.
Profiteer ‘s ochtends en ‘s avonds van hoge prijzen voor je zonnestroom.

Een dynamisch energiecontract is de beste keuze voor wie ‘groen’ belangrijk vindt.
Een dynamisch energiecontract helpt je de stroom van je zonnepanelen én andere hernieuwbare energiebronnen zo slim mogelijk te gebruiken.

🚫 Een traditioneel energiecontract kan de betere keuze zijn voor zonnepaneleneigenaren waarbij het verbruik en de opbrengsten in evenwicht zijn.
Maar zodra de salderingsregeling wordt afgebouwd neemt het voordeel van een traditioneel contract ook in dit scenario snel af. Ook terugleverheffingen hebben grote invloed op de verdiensten van zonnepanelen met een traditioneel energiecontract.

Met een thuisaccu is een dynamisch energiecontract altijd de beste keuze.
Door stroom op te slaan bij overschotten en weer terug te leveren bij tekorten profiteer je van hoge vergoedingen. Alleen mogelijk met Zonneplan Energie.

De waarde van je zonnestroom

Laten we allereerst eens ingaan op de hamvraag: is teruggeleverde zonnestroom minder waard dan afgenomen stroom op momenten waarop de zon niet schijnt? Het antwoord is ja. Zoals hieronder te zien lag de gemiddelde terugleverprijs per kilowattuur in 2023 van februari tot en met november onder de gemiddelde afnameprijs. Dat komt doordat zonnepanelen regelmatig de dominante elektriciteitsbron vormen in de maanden met veel zonuren. En omdat het opwekken van zonnestroom vrijwel niets kost – de panelen liggen er al en de zon doet verder het werk – is stroom tijdens die uren vaak goedkoop.

Desondanks kan het zijn dat teruggeleverde stroom in de zomer meer waard is dan afgenomen stroom in de winter. Dat was in 2022 het geval, toen de gasprijs in de zomer plotseling sterk steeg en daarmee ook de waarde van (zonne)stroom omhoog trok. In een ‘normaal’ jaar is dit eerder andersom het geval: doordat er in de zomer minder gas en/of kolen nodig zijn om stroom te produceren, liggen de prijzen lager. De prijs van je zonnestroom wordt bepaald door de zogeheten ‘merit order’.

Wil je ‘s middags apparaten aanzetten, dan gebruik je ‘s zomers vrijwel altijd de stroom van je zonnepanelen. Het net en de uurprijzen spelen hierbij dan geen rol. Daar staat tegenover dat de stroomprijs in de ochtend- en avonduren juist hoger is. Heb je zonnepanelen, dan neem je alleen op die momenten stroom van het net af en zal je gemiddelde uurprijs dus in veel gevallen hoger zijn dan van iemand zonder zonnepanelen.

Aangezien je met een dynamisch energiecontract gebruikmaakt van de actuele marktprijzen, ontvang je voor je teruggeleverde stroom ook de prijs die de stroom op dat moment waard is. Dat is anders dan bij traditionele energiecontracten, waarbij je een vast afnametarief hebt en je opgewekte zonnestroom op jaarbasis mag wegstrepen tegen je afgenomen stroom. Tenminste, zolang je niet meer opwekt dan verbruikt. Over een eventueel overschot aan zonnestroom ontvang je alleen een (aanzienlijk lagere) terugleververgoeding.

Scenario 1: verbruik en opbrengsten gelijk aan elkaar

Dat brengt ons bij het eerste scenario. In een situatie waarin je hoeveelheid opgewekte stroom precies gelijk is aan je verbruik, dan bedragen je jaarlijkse kosten – afgezien van vaste kosten als netbeheerkosten, die bij elk energiecontract gelijk zijn – nul euro. Zolang de salderingsregeling wordt toegepast zoals dat nu gebeurt mag je immers alle verbruikte stroom wegstrepen tegen de opgewekte en grotendeels aan het net teruggeleverde stroom van je zonnepanelen.

Bij een dynamisch contract werkt dit uiteraard anders. Je betaalt geen vast maandelijks voorschot, waardoor je kosten elke maand anders zijn. In de wintermaanden wekken je zonnepanelen nauwelijks stroom op, terwijl je verbruik juist hoger ligt dan in de zomer (de lampen gaan vaker en eerder aan, eventueel elektrische verwarming, etcetera). Vanaf de lente wordt je maandbedrag echter al gauw negatief: het verbruik neemt af, terwijl je panelen juist steeds meer stroom gaan opwekken. Zo bedroegen de kosten bij een jaarlijks verbruik van 3000 kWh in januari 2023 gemiddeld 70 euro, terwijl je in juni juist 47 euro terugkreeg. Onderaan de streep bedroegen de jaarlijkse elektriciteitskosten 67 euro. Daarmee was een vast/variabel contract met dit verbruikspatroon dus net iets voordeliger.

Scenario 2: opbrengsten hoger dan verbruik

In het tweede scenario kijken we naar huishoudens die meer stroom opwekken dan dat ze verbruiken. In het voorbeeld hieronder gaat het om een jaarverbruik van 2000 kWh en een jaarproductie van 3000 kWh. Met een traditioneel energiecontract mag je 2000 kWh van je opgewekte kWh’s aftrekken van de afgenomen kWh’s, waarmee je dus de kosten van je verbruik mag wegstrepen. Dan blijft er echter nog 1000 kWh aan geproduceerde zonnestroom over. Daarvoor krijg je alleen een kale terugleververgoeding (zonder de energiebelasting dus) die doorgaans ongeveer gelijk is aan een kwart van het tarief dat je betaalt voor het afnemen van stroom van het net. Dat is een groot verschil met terugleveren met een dynamisch energiecontract. Daarbij krijg je namelijk voor élke teruggeleverde kWh de marktprijs, ongeacht hoeveel stroom je op een later moment weer van het net haalt. Die marktprijs ligt in de regel vele malen hoger dan de terugleververgoeding bij een vast/variabel contract. Dat verschil is te zien in de grafiek hieronder.

In dit scenario krijg je met een vast of variabel contract uiteraard elke maand geld terug, omdat je op jaarbasis meer opwekt dan dat je verbruikt en je energierekening elke maand hetzelfde is. Heb je een dynamisch energiecontract, dan is je energierekening in de wintermaanden daarentegen nog wel ‘positief’: je moet betalen, omdat je zonnepanelen in die maanden weinig stroom produceren. Dat wordt in de zomer echter ruimschoots goedgemaakt. In 2023 was juni daarbij de uitschieter: in die zonnige maand ontving een dynamische gebruiker met zonnepanelen in bovenstaand voorbeeld liefst 49 euro terug, tegen een ‘schamele’ vergoeding van minder dan 6 euro voor een huishouden met vaste tarieven. Op jaarbasis was er nauwelijks een verschil in kosten tussen een huishouden met een traditioneel energiecontract (-€70) en een dynamisch contract (-€62).

Scenario 3: verbruik hoger dan opbrengsten

Waar we in het scenario hiervoor uitgingen van een situatie met meer opwek dan verbruik, is het tegenovergestelde natuurlijk ook mogelijk: je hebt een relatief klein aantal panelen en wekt daarmee op jaarbasis minder stroom op dan dat je verbruikt. Met een vast energiecontract mag je in dat geval je opgewekte kWh’s aftrekken van je afgenomen stroom. Bij 3000 kWh verbruik en 2000 kWh opbrengst heb je dus een netto verbruik van 1000 kWh. Die rekende je in 2023 af tegen een gemiddeld tarief van 0,435 euro per kWh. Op de jaarfactuur prijkte dan een bedrag van 435 euro.

Maakte je echter gebruik van Zonneplan Energie, dan kwam je vorig jaar in dit voorbeeld uit op 326 euro: ruim 100 euro minder dus. Dat komt doordat je voor je opgewekte zonnestroom weliswaar minder kreeg dan bij een vast/variabel contract, maar daartegenover staat dat je de overige kWh’s tegen een veel lager gemiddeld tarief afrekende: 0,282 euro.

Situaties waarin een dynamisch energiecontract en zonnepanelen goed samengaan

Voor zowel dit scenario als het scenario hiervoor – meer opwek dan verbruik – geldt dat het verschil tussen vaste en dynamische contracten groter wordt, naarmate het verschil tussen opwek en verbruik groter wordt. Daarnaast maakt het natuurlijk verschil met welke tarieven je rekent. Hierboven zijn we uitgegaan van de gemiddelde tarieven van Zonneplan-klanten in 2023 en de gemiddelde prijs per kWh volgens het CBS in 2023.

Bovenstaande voorbeelden schetsen een goed algemeen beeld van de meerwaarde van een dynamisch energiecontract wanneer je zonnepanelen hebt. Zolang de salderingsregeling nog van kracht is en je dus 100 procent van je gebruikte stroom mag wegstrepen tegen de opbrengsten van je zonnepanelen, is een vast contract vrijwel altijd net iets voordeliger dan een dynamische variant, zolang je verbruik vrijwel of exact gelijk is aan je opwek. Er zijn echter specifieke omstandigheden waarin je zelfs in dit scenario voordeliger uit bent met een dynamisch contract:

  • Vergeleken met een vast/variabel contract met terugleverheffingen;
  • Met een oost-westopstelling;
  • Met een thuisaccu;
  • Met een elektrische auto.

Oost-westopstelling

Jarenlang was een dak op het zuiden hét uitgangspunt voor zonnepanelen. Echter, de laatste jaren is steeds meer het besef ingedaald dat een oost-westgeoriënteerd dak minstens zo efficiënt kan zijn. Waar je bij een dak op het zuiden in de middag volop stroom opwekt, wordt je productie met een oost-westdak meer gelijkmatig over de dag verdeeld. Je hebt ‘s ochtends al zon aan de ene kant van het huis, terwijl het andere dakvlak juist tot in de vooravond stroom blijft opwekken. Daardoor is de kans veel groter dat je bijvoorbeeld elektrisch kookt op je eigen zonnestroom en anders lever je zonnestroom terug tijdens uren waarin er veel vraag is en de prijs daardoor hoog. Kortom: met een dynamisch energiecontract is een oost-westopstelling de meest gunstige situering voor je zonnepanelen.

Thuisbatterij

Eveneens wordt het extra interessant wanneer je overdag stroom kunt opslaan om het ‘s avonds te gebruiken of aan het net te leveren. Je slaat dan gratis (zonne)stroom op wanneer er sprake is van een stroomoverschot op het net en verkoopt het weer wanneer er tekorten ontstaan en er anders gascentrales moesten bijspringen, veelal in de avond. We hebben het dan overigens dus niet (alleen) over handelen op basis van de uurprijzen die je in de app ziet, maar op basis van onder meer de prijzen op de onbalansmarkt. Daarvoor heb je de Nexus thuisbatterij én een contract bij Zonneplan Energie – en dus automatisch een dynamisch energiecontract – noodzakelijk.

Elektrische auto

Voor een elektrische auto geldt grotendeels hetzelfde als wat voor de thuisbatterij geldt: het is immers in principe een groot batterij op wielen. Door op zonnige middagen je EV op te laden voorkom je dat je die stroom tegen een relatief laag tarief aan het net moet terugleveren. Met een laadpaal van Zonneplan stem je het laden slim af op de momenten met goedkope (of in het geval van zonnepanelen zelfs gratis) stroom. Dan is het uiteraard wel belangrijk dat je elektrische auto ook regelmatig overdag thuis is.

Waarin de accu van een EV verschilt van de thuisbatterij is dat het overgrote merendeel van de elektrische auto’s niet bidirectioneel kunnen laden. Dat wil zeggen: ze kunnen wel stroom opslaan, maar kunnen het niet op een later (lees: voordeliger) moment weer terugleveren aan het net. Dat maakt dat je in een situatie waarin je zonnepanelen en een elektrische auto hebt, waarbij op jaarbasis opwek en verbruik in balans zijn, een traditioneel contract doorgaans voordeliger is dan een dynamische variant. Maar in de praktijk zal je verbruik met een elektrische auto in veel gevallen aanzienlijk hoger zijn dan de opbrengsten van je zonnepanelen. Dan geldt de situatie zoals beschreven onder Scenario 3 en reken je de verbruikte stroom die buiten het bereik van de salderingsregeling valt dus af tegen een aanzienlijk lager tarief dan bij een traditioneel contract. Hetzelfde geldt voor een andere grootverbruiker als een warmtepomp(boiler) of airco, mits je die slim kunt aansturen.

Kortom: wel of geen dynamisch energiecontract met zonnepanelen?

Samenvattend kunnen we stellen dat een dynamisch energiecontract, zoals Zonneplan energie, in veel gevallen een uitstekende keuze is voor huishoudens met zonnepanelen. Hoe groter het verschil tussen opwek en verbruik, hoe groter de meerwaarde van uurprijzen ten opzichte van vaste prijzen. De uitzondering daarop is de situatie waarin verbruik en opwek perfect op elkaar zijn afgesteld, al maken terugleverheffingen dat dit verschil steeds kleiner wordt. Tot slot kan het daarnaast natuurlijk zo zijn dat je nog een langlopend vast contract hebt met een hoge terugleververgoeding. De kans dat je opnieuw zo’n contract kunt afsluiten wanneer je huidige contract afloopt lijkt, gelet op de huidige aanbiedingen, echter nihil.

189 vind ik leuks
Deel dit artikel:

Lees meer