Netcongestie

Netcongestie betekent dat er op een bepaalde plek in het stroomnet te veel elektriciteit tegelijk doorheen moet. Het net in de buurt kan dat niet aan. Naar schatting merken in 2030 zo'n 1,5 miljoen Nederlandse huishoudens daar wat van, denk aan een omvormer die uitvalt, apparaten die storen of lichten die flikkeren.

De meest herkenbare indicator van (invoedings)congestie is als je zonnepanelen hebt en de omvormer uitvalt terwijl de zon schijnt.

De omvormer schakelt zichzelf automatisch uit als het lokale netpunt in jouw straat te vol is om de teruggeleverde stroom te verwerken. Dit is een veiligheidsmechanisme.

Andere signalen van netcongestie:

• lampen knipperen of apparaten werken niet stabiel. Dit is een teken van afnamecongestie;
• wachttijden op een nieuwe of zwaardere netaansluiting zijn langer dan de opgegeven doorlooptijd;
• jouw netbeheerder meldt congestie voor jouw postcode op de nationale capaciteitskaart.

Onbalans is een nationaal probleem: de totale vraag naar elektriciteit in Nederland is op een bepaald moment groter of kleiner dan het totale aanbod op het hoogspanningsnet. Netcongestie is lokaal: op één specifiek transformatorpunt in jouw straat stroomt meer elektriciteit dan de kabel aankan, terwijl een wijk verderop geen enkel probleem heeft.

In 2030 lopen naar schatting 1,5 miljoen huishoudens in Nederland directe gevolgen van netcongestie:

Nederland heeft in vijf jaar tijd meer dan 3 miljoen extra zonnepanelen geplaatst. Het laagspanningsnet van netbeheerders zoals Enexis, Liander en Stedin dat die stroom moet verwerken, is in dezelfde periode wel uitgebreid, maar niet snel genoeg om mee te gaan met de zonnepanelen-groei. Een gemiddeld uitbreidingsproject duurt 7 tot 10 jaar, waarvan 5 tot 8 jaar opgaat aan vergunningsprocedures.

Netcongestie kost de Nederlandse economie jaarlijks 10 tot 35 miljard euro aan gemiste verduurzaming en uitgestelde investeringen, blijkt uit berekeningen van Netbeheer Nederland.

Huishoudens met zonnepanelen die een thuisbatterij installeren, verminderen het risico op omvormeruitval door invoedingscongestie: de batterij slaat overdag opgewekte zonnestroom op in plaats van die terug te leveren aan het overbelaste lokale netpunt.

Kijk wel goed naar wat voor thuisbatterij je aanschaft. De thuisbatterijen van Zonneplan bieden bijvoorbeeld GridGuard-aansturing: een slimme besturingssoftware die de thuisbatterij inzet om lokale netcongestie actief te reduceren door stroom te bufferen op momenten dat de piekbelasting in de straat kritisch is. Uit een pilot van Zonneplan en netbeheerder Liander bleek dat GridGuard-aangestuurde batterijen de piekbelasting op testnetpunten met 30 tot 40% verlaagden.

Bekijk de Zonneplan thuisbatterijen

 

Naast een thuisbatterij zijn er meer manieren om als particulier bij te dragen aan het verminderen van netcongestie:

• Verschuif je verbruik naar daluren. Gebruik zware apparaten zoals de wasmachine, vaatwasser of elektrische droger bij voorkeur 's nachts of buiten de ochtend- en avondpiek.
• Laad je elektrische auto slim. Stel je laadpaal in op nachtladen, of gebruik een slimme laadpaal (zoals de Charge 2) die automatisch laadt wanneer het net minder belast is. Sommige EV's en laders ondersteunen zelfs V2G (vehicle to grid), waarbij je auto stroom terug kan leveren aan het net op piekmoment, hoewel dit in Nederland nog beperkt beschikbaar is.
• Kies een dynamisch energiecontract. Met een dynamisch energiecontract word je automatisch ‘beloond’ (in de vorm van een goedkopere stroomprijs) als je verbruik verschuift naar momenten waarop stroom goedkoop en het net minder belast is.

Huishoudens die een elektrische warmtepomp of laadpaal willen installeren, hebben een verzwaarde netaansluiting nodig. In congestiegebieden wijzen netbeheerders steeds vaker nieuwe aanvragen af totdat het transformatorpunt is uitgebreid.

Dit houdt huishoudens langer afhankelijk van aardgas voor verwarming. Dit draagt niet bij aan de energietransitie, waarbij het doel de overstap van fossiele brandstoffen naar duurzame en schone energiebronnen is. Dit is om verschillende redenen noodzakelijk.

• Fossiele brandstoffen zoals olie, gas en steenkool raken op. Deze brandstoffen zijn niet hernieuwbaar, wat betekent dat ze uiteindelijk opraken. Simpel gezegd: als we hierop blijven vertrouwen, zullen we in de toekomst zonder energie komen te zitten.
• Daarnaast draagt het verbranden van fossiele brandstoffen bij aan klimaatverandering door de uitstoot van broeikasgassen zoals CO₂. Hierdoor ontstaan extreme weersomstandigheden, stijgt de zeespiegel, en vermindert de biodiversiteit. Duurzame energiebronnen verminderen de uitstoot van broeikasgassen drastisch.
• Tot slot leidt afhankelijkheid van olie-import en gas tot politieke en economische instabiliteit. Door te kiezen voor duurzame energie worden we minder afhankelijk van andere landen en beheren we de energievoorziening zelf.

 

Lees meer over de energietransitie

Netbeheerders pakken netcongestie aan via 3 sporen:

1. Netuitbreiding: netbeheerders investeren vanaf 2026 jaarlijks 8 miljard euro in vervanging en uitbreiding van het Nederlandse elektriciteitsnet. De Wet Energietransitie moet vergunningsprocedures verkorten van gemiddeld 8 jaar naar 3 jaar.
2. Congestietransparantie: Netbeheer Nederland publiceert de actuele congestiestatus per netgebied op de nationale capaciteitskaart. Huishoudens en bedrijven kunnen op basis van deze kaart zien of een uitbreiding of nieuwe aansluiting in hun gebied haalbaar is.
3. Slim netgebruik via dynamische tarieven: huishoudens met een dynamisch energiecontract — zoals Zonneplan Energie — betalen lagere tarieven per kWh als ze stroom verbruiken op momenten dat het net minder belast is. Dit verlaagt de piekbelasting structureel.